Arles

In de Arena van Arles werden in augustus 2018 stierengevechten gehouden. De sterren boven Arles, zoals de sterren boven de Rhône in Vincents werk, keken ook deze keer toe – foto Claudia Koole

Een wezenlijke werkelijkheid

Arles is een prachtige plaats in Zuid-Frankrijk met een mediterrane sfeer. Vincent genoot er van het warme klimaat. Hij vond de mensen anders werken dan in het Noorden van het land. Ze namen het allemaal niet zo nauw. In het Noorden van Frankrijk vond hij de werkende mens, en daarbij ook de boeren in Nederland, veel ijveriger. Desalniettemin beleefde hij er een tijd die veel ervaringen achterliet. Niet zo vreemd als je bedenkt dat hij het Gele Huis heeft geschilderd als atelier voor schilders. Uiteindelijk kwam alleen Paul Gauguin bij hem wonen. Voor hem schilderde Vincent een aantal werken met zonnebloemen om het huis op te fleuren en de kleur van de zon binnen te brengen. Het oorincident hoort bij Arles. In veel verhalen en onderzoeken blijft dit voorval een mysterie. Er zijn diverse scenarios beschreven. En altijd komt het erop neer dat Vincent zijn oor afsneed en het gaf aan een prostituee Rachel. Maar na onderzoek van Bernadette Murphy bleek dat het helemaal geen prostituee was, maar een werkster die de lakens verschoonde en  verdienstelijk werkte in de huishouding in het huis van plezier. Over de reden dat hij een stuk lichaamsdeel schonk, valt ook te twisten. Vincent had een psychose na de zoveelste teleurstelling en kwetsing die hij te verwerken had. Een kenmerk van een psychose is dat een werkelijkheid voor zich afspeelt die niet strookt met de werkelijkheden van anderen op dat moment. Die werkelijkheid van Vincent was heel wezenlijk en indrukwekkend. Dat hij een deel van zijn oor gaf aan een medewerkster, eigenlijk een gewaardeerde bekende van hem, heeft een indringende betekenis vanuit zijn wezenlijke werkelijkheid. In dit artikel doe ik het nog niet uit de doeken welke analyse hierachter zit, omdat het later in 2019/begin 2020 wordt gepubliceerd. Het is wellicht wat flauw, maar dat er sprake is van een uitzonderlijke situatie die past bij de belevingswereld van Vincent, die het sterkst is gevormd vanaf Engeland, is al die tijd van duurzame betekenis geweest en dat zal het zijn voor volgende generaties. Wordt vervolgd.