Zundert

HERINNERINGEN VERVAGEN DOOR NIEUWBOUW

‘De jonge Vincent’ wordt vanaf 2019 automatisch ‘De jonge Theo’ op de cover van Jan Meyers boek gelijk aan de muurafbeelding in het Vincent van GoghHuis te Zundert, volgens onderzoek van het Van Goghmuseum in 2018. 
Herinneringen van de jonge Vincent aan Zundert komen steeds terug in zijn leven. In zijn Borinageperiode, de Belgische mijnstreek in de 19e eeuw, ziet hij zichzelf als een eenvoudig mens uit Zundert zoals de boeren er waren. Hij speelde veel in de tuin van de pastorie en maakte wandelingen in de omgeving, nabij de kerk (nu het Van Goghkerkje) waar zijn vader predikte en waar zijn broer, die exact een jaar eerder geboren was op 30-03-1852, begraven ligt.
Zundert bleef voortleven in Vincent zijn herinneringen. Toen zijn ouders naar Helvoirt verhuisden, schreef hij: “O dat Zundert, de gedachte daaraan is soms al te sterk.”
Zundert bleef een centrale plaats in zijn gedachten, waar hij ook was. In 1885 schreef hij nog eens: “Ik verbeeld me altijd dat te Zundert en nog een paar jaar verder er een betere stemming in ’t algemeen bij ons t’huis was.”
Drie jaar later in 1888 had hij het er nog over: “Tijdens mijn ziekte heb ik elke kamer in het huis in Zundert teruggezien, elk paadje, elke plant in de tuin, de directe omgeving, de velden, de buren, het kerkhof, de kerk, onze moestuin erachter – tot het eksternest in een hoge acacia op het kerkhof aan toe.”
Afgelopen week viel mij een ontwikkeling op bij het Van Goghplein in Zundert. Er wordt een appartementencomplex gesitueerd in het herinneringsgebied en binnen de erfgoed- en geboortegrenzen van Vincent van Gogh, het gebied dat hij zo expliciet vermeldt in 1888 toen hij ziek was in Arles. Het gebouw van de Tantes van Van Gogh in Zundert wordt in een nieuwe staat herbouwd met vijf appartementen, wat ik me kan indenken als verfrissing. Maar aan de St.Elisabethlaan wordt een appartementencomplex met 14 luxe appartementen gerealiseerd dat tussen het geboortehuis en het Van Goghkerkje komt te staan! Dit laatst genoemde, het appartementencomplex met 14 luxe appartementen, is een merkwaardige ontwikkeling. Te meer omdat het niet past in de ‘belevingswereld’ van deze wereldwijd bekende en geliefde Nederlandse kunstschilder. Herinneringen lijken ogenblikkelijk te vervagen door nieuwbouw. Het erfgoedgebied raakt een karakter kwijt als er een groot luxe gebouw wordt geplaatst tussen zijn geboortehuis, de kerk van zijn vader en het graf van zijn broer. Bovendien past zo’n luxe setting niet eens bij Vincent van Gogh. Hij had eigenlijk een hekel aan decadente mensen die met overdaad leefden aangezien hij de bescheidenheid zelf was met veel mededogen voor zijn medemens en de natuur. Hierover zijn talloze citaten te vinden in zijn brieven. Maar we zijn nu aanbeland in de 21e eeuw met een 24/7 economie waar nieuwbouw als paddenstoelen uit de grond herrijst die kennelijk over historische grenzen mag gaan. Zo kunnen Chinese en Japanse bezoekers zien dat ook hier trumpiaanse taferelen aanwezig zijn, maar of die zo blij zullen zijn met deze nieuwbouw in het herinnerings- en belevingsgebied van Van Gogh? Op hun verbeeldingsvermogen wordt voortaan een groot beroep gedaan. We kunnen nog wat leren van de eenvoud en bescheidenheid van deze te Zundert geboren kunstschilder. Hij hoeft zich niet om te draaien in zijn graf in Zundert. Vincent van Gogh ligt begraven in Auvers-sur-Oise, een dorpje boven Parijs, zo’n kleine 400 km van Zundert. Zijn herinneringen heeft hij meegenomen en achtergelaten voor ons, al dreigt het gevaar van vervaging.

Dit huis, met op de achtergrond de tuin van Vincent van Gogh z’n geboortehuis in Zundert, verdwijnt voor 14 luxe appartementen die een trumpiaanse luxe muur gaan vormen tussen het geboortehuis, de kerk (het Van Goghkerkje) waar Theodorus van Gogh predikte en de begraafplaats van zijn broer die een jaar eerder voor zijn geboorte stierf op 30 maart 1852. De foto is gemaakt in november 2018 door Claudia Koole